Startpagina De Chiro-geschiedenis

Geschiedenis van Chiro

Chirojeugd Vlaanderen: een korte geschiedenis

Hoe oud is de Chiro nu eigenlijk, en wie waren de oprichters? Echt helemaal exact valt deze vraag niet te beantwoorden. We kunnen, met een beetje goede wil, zelfs zeggen dat de Chiro al in de negentiende eeuw bestond, terwijl we even goed kunnen stellen dat er pas vanaf de Tweede Wereldoorlog echt sprake is van Chiro. Het is dus meer een proces dat zich over een lange periode uitstrekt, en geen gebeurtenis die we op één tijdstip kunnen vastpinnen...

De 19e eeuw

Al halverwege de negentiende eeuw waren er bepaalde parochies in Vlaanderen waar er 'patronaten' opgericht werden. Dat waren organisaties die op zondag probeerden wat ontspanning aan te bieden aan de plaatselijke jeugd, naast godsdienstige en andere vorming. Ze waren geïnspireerd door buitenlandse voorbeelden zoals de 'Oeuvres de Jeunesse' in Frankrijk, de 'Oratorio's' in Italië en de 'Gesellenvereine' in Duitsland. Het eerste patronaat in Vlaanderen was het Sint-Jacobuspatronaat in Gent, opgericht rond 1850, maar al snel gevolgd door vele anderen.
De eerste kenmerken van een chirogroep zijn al duidelijk aanwezig: parochiaal georganiseerd, spelend bezig zijn, inspiratie vanuit het geloof, alle jongeren welkom,... Er was alleen nog geen sprake van een nationale vereniging. De meeste patronaten werkten onafhankelijk van elkaar. De 'leiding' van die tijd bestond uit Patronaatsheren en -dames, die dikwijls meer toezicht hielden dan dat ze zelf spelen maakten.

Het Interbellum (1918-1939)

In de periode na de Eerste Wereldoorlog kwam er meer en meer samenwerking, ook op nationaal niveau. In die periode bestonden er verschillende soorten patronaten, het ene al wat moderner dan het andere. In 1934 ten slotte krijgt het nationale tijdschrift "Het Katholiek Patronaat" een nieuw kleedje, en start E.H. Jos Cleymans met een radicale vernieuwing. Deze priester was op dat moment algemeen secretaris van het Jeugdverbond voor Katholieke Actie. Algemeen wordt hij beschouwd als de 'stichter' van Chiro zoals we die nu kennen. Hij introduceerde nieuwe elementen zoals spelen in open lucht, de Christus-Koninggedachte, de banier met de Griekse letters Chi en Ro, uniformen, kentekens,... De nadruk verschoof ook van passief godsdienstonderricht ontvangen naar zelf godsdienst beleven. In 1936 werden ook 'gewestelijke verbonden' opgericht, als tussenstap tussen 'nationaal' en de 'basis'. Dat waren de verre voorlopers van de huidige structuur met nationaal, regio's, verbonden, gewesten en groepen. De Chiro zoals we die vandaag kennen, kreeg meer en meer vorm...

De Tweede Wereldoorlog

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zorgde voor de nodige problemen voor de Chiro, omdat vele proosten en leiders onder de wapens moesten. Toch hield dat de vernieuwing niet tegen. In maart 1941 verscheen het eerste nummer van een nieuw blad: ‘Mededeelingen van Chirojeugd’. Op Paasmaandag 14 april 1941 werd er een eerste leidingsdag gehouden, met 250 leiders, onder het mom van een louter godsdienstige manifestatie, omdat de Duitse bezetter geen andere activiteiten tolereerde. Daarmee was het definitieve startsein gegeven.
In mei 1942 verscheen voor het eerst het leidstersblad Licht. 'Mededeelingen van Chirojeugd' veranderde in 1946 in 'Gloed'. Na de bevrijding drong de chirowerking in vele regio's binnen. In 1946 volgde een officiële erkenning. Op vrij korte termijn groeide het aantal groepen van 200 tot 500, werden er cursussen georganiseerd, een gewestelijk kader werd uitgebouwd, enzovoort. De centrale visie werd ontwikkeld, en Chiro koos voor het werken in vaste leeftijdsgroepen, onderverdeeld in vendels.

De jaren vijftig

In de jaren vijftig werd de Chiro als beweging op verschillende vlakken verder uitgebouwd. Het is de periode waarin de Chiro sterk naar buiten trad: er waren meivaarten, Chiromales, Lourdesbedevaarten,... De Belijdenis stond centraal, de Christus-Koningromantiek kreeg vastere vorm, de afdelingswerkingen werden grondig uitgebouwd. In 1957 verhuisde het nationaal secretariaat van de Frankrijklei in Antwerpen naar het intussen alom bekende Kipdorp 30.

De jaren zestig

In een belangrijke toespraak op de landdag in 1961 werd de Chiro opengegooid: proost A.F. Peeters stelde dat de Chiro geen gesloten sardienenblikje mag zijn, maar als een theebuiltje smaak en kleur aan de omgeving moest geven. De aspirantenwerking, die in 1958-'59 een eerste impuls kreeg, kreeg nu de volle aandacht. Uit Chiro ontstonden Parochiale Jeugdzorg (PJZ) en de jeugdclubs voor 16-18-jarigen, Jongerengemeenschappen, een aanzet tot een jeugdhuiswerking in parochie en buurt. Op internationaal vlak zag de Fimcap het levenslicht. De eerste dertig jaar van de geschiedenis van Chiro werden afgesloten met Top '64: een onvergetelijke samenkomst voor alle chiroleden.

Halverwege de jaren zestig staken in de maatschappij allerlei veranderingen de kop op, ook in de Chiro. Op de landdag in Wieze van 1965 keek de Chiro voor het eerst met humor en relativering naar zichzelf. Oude vormen werden in vraag gesteld. De democratisering en de inspraakbeweging wonnen veld. Het kader werd in de periode '65 en '70 sterk uitgebouwd. Ploegen en raden vulden elkaar aan. Namen, symbolen en vormen veranderden. De coëducatie - jongens en meisjes samen - werd sterk verdedigd.

De jaren zeventig

Op 7 mei 1970 nam de Chiro met Impuls '70 (een leidingsdag met 8000 aanwezigen) het gedachtegoed van '68 en de maatschappijkritiek in eigen rangen op. Chiro zette een stap verder in een maatschappelijk engagement en stuurde de eigen methoden bij. De Chiro zag zichzelf als een spelbeweging én als een maatschappijbeweging. 'Spelend bezig zijn' kwam in een breed maatschappelijk kader te staan als tegenkracht. Chiro wilde tegen de stroom van de maatschappij ingaan. Uit die visie zou later de Spelleeflijn ontstaan. De veranderingen vulden elkaar aan: er kwam een nieuw uniform (1974), en in het spoor van vele gemengde groepen kregen de jongens- en meisjeschiro één structuur: 'Chirojeugd-Vlaanderen vzw'. Licht en Gloed gingen samen, eerst als Licht/Gloed, maar in 1976 werd Dubbelpunt het nieuwe leidingsblad. De publicatie van het Aktieboek - na de landdag van 1978 - leek de afronding van het uitwerken van de mens- en maatschappijvisie van de Chiro.

De jaren tachtig

Er volgden moeilijke jaren voor de Chiro: er kwam een culturele en economische crisis, die de in 1978 geformuleerde visie sterk onder druk zette. De samenleving werd ondergedompeld in het opkomende postmoderne levensgevoel, met zijn sterk geaccentueerde individualisme. In die periode verloor de Chiro 20.000 leden en een honderdtal groepen.
De methoden werden in de loop van de jaren tachtig opnieuw onder de loep genomen. Op de landdag van 1985 kwam de afdelingswerking centraal te staan. Daarnaast werd er werk gemaakt van een betere bekendmaking. In 1986 lanceerde Chiro de eerste bekendmakingsactie met een nationale affiche en folder.
Rond 1987 keerde voor de Chiro het tij. Nieuwe projecten werden uitgedacht: de stadsgroepenwerking, het aanbod van de Dienst Avontuurlijke Activiteiten, een reeks afdelingshandboeken. Ook werd in die periode de chirovisie samengevat in drie spiegelteksten.

De jaren negentig

De jaren '90 begonnen direct goed, met het leidingsbivak Krinkel '90. Chiro liet zich zien in een grote verscheidenheid van handelen. Dat handelen, het chiro-doen, werd besproken en tot onderwerp gemaakt in dialoog tussen de lokale groepen en de verschillende structuren. Die gesprekken over visie en methoden - het Groot Onderhoud gedoopt - werden in de winter van 1994 in alle gewesten gevoerd, en vormden de rechtstreekse voorbereiding op Krinkel '95 en op het Chiroboek.

Het nieuwe millennium?

Krinkel 2000 – een belevend tentenbivak voor 2500 leidingsmensen, in de Ardennen – gaf het startsein voor het aanstormende nieuwe millennium. Meteen werden participatie, ervaringen beleven en procesgericht werken in de kijker gezet. De opdracht voor Chirojeugd Vlaanderen lijkt klaar te liggen.

Gebaseerd op hoofdstuk 11 uit het 'Chiroboek', en op het boek 'Vijftig jaar zondag', beide te koop in De Banier

 
Zoeken



Chiro Grömme op FaceBook
Facebook Image